HomeOnderwerpenBeginnersrubriekBacteriën en wieren als natuurlijk bijfilter

Bacteriën en wieren als natuurlijk bijfilter

wierenfilter-smallAls (beginnend) zeeaquariaan weet je uit de geraadpleegde literatuur dat goede kwaliteit van het aquariumwater van groot belang is voor het verdere succes van de hobby. De vraag is alleen: wat wordt nu precies bedoeld met ‘goede kwaliteit’?  Is helder water altijd van goede kwaliteit?
In ieder geval leren zeeaquarianen al heel snel dat water vervuild wordt door de dieren die in het water leven. Veel van deze vervuiling is zelfs met het blote oog zichtbaar. Dit vuil wordt ‘zweefvuil’ genoemd en kan met filterwatten of gafzakfilters uit het water worden verwijderd. Maar wordt de kwaliteit van het water hierdoor ook beter? Het antwoord is ‘nee’. De kwaliteit van water wordt niet alleen bepaald door de hoeveelheid zweefvuil in het water. De vervuiling die onzichtbaar is vaak nog schadelijker…. Over welke vervuiling hebben we het dan eigenlijk?

Als we verder op onderzoek uitgaan dan komen we snel bij wat we noemen “de afbraakcyclus”.  Met deze cyclus wordt globaal bedoeld: “het omzetten van voedselresten en afgestorven dierlijk materiaal naar onschadelijke stikstofhoudende stoffen”. Hier kun je tussen de regels door lezen dat er blijkbaar stikstofhoudende stoffen zijn die schadelijk zijn voor de dieren in het aquarium...

De verschillende afbraakprocessen die deel uitmaken van de afbraakcyclus zetten in meerdere stappen allerlei stoffen om in verschillende stikstofhoudende stoffen. Sommige van deze stoffen zijn schadelijker dan andere stikstofhoudende stoffen. Stikstofhoudende stoffen die direct gevaar opleveren voor de dieren in het aquarium zijn ammoniak en nitriet. Een andere, minder gevaarlijke, stof is nitraat. De giftige stoffen worden bij een goed draaiende bak meteen omgezet naar minder gevaarlijke stoffen. Deze stoffen worden dan uiteindelijk weer omgezet in stikstofgas. Dit gas verdwijnt uit het water door sterke waterbeweging.

GROENWIEREN EENCELLIG-smallHierboven staat zeer kort door de bocht beschreven wat de “de afbraakcyclus” inhoudt. In de praktijk kan het allemaal wel eens vies tegenvallen. En als het tegenvalt, wat kan er dan gebeuren? In het minst erge geval zullen de minder gevaarlijke stoffen toenemen en gaan dienen als ‘kunstmest’ voor algen. Een algenplaag is vaak het gevolg. In het ergste geval zullen de giftige stoffen het einde betekenen van veel vissen en koralen….
 
Wie zet al de stoffen nu eigenlijk om en wat is daar dan voor nodig? Een goede vraag. Bacteriën zijn de microscoop kleine ’beestjes’ die ons daarbij helpen. De goede bacteriën wel te verstaan… Zij ‘eten’ de gevaarlijke stoffen op en ‘poepen’ minder gevaarlijke stoffen uit. Andere bacteriën doen hetzelfde met de minder gevaarlijke stoffen. Zij ‘poepen’ stikstofgas uit (de ‘windjes’ zullen we maar zeggen….). Jammer dat deze laatste groep trage eters zijn. Het gevolg? Veel nitraat tot gevolg. Minder gevaarlijk weliswaar, maar toch….

Behalve de bacteriën, die de afbraakprocessen op gang houden, is ook ander leven in staat een handje te helpen: wieren en algen. Gelukkig zijn deze plantaaardige organismen eveneens in het aquarium aanwezig. Zij zetten stikstofhoudende stoffen om in bouwstoffen waardoor ze kunnen groeien. Hiervoor is wel licht nodig, zoals we weten van onze kamerplanten. Licht is gelukkig volop aanwezig boven ons aquarium… Maar ja, op een algenplaag zit niemand te wachten ook al houden de vele algen de waterkwalitatief op een hoog peil. En wieren zijn in een modern zeeaquarium nauwelijks nog te vinden al is het maar omdat de doktersvissen de wieren meteen opeten. Of misschien vinden we wieren tegenwoordig gewoon niet meer ‘sexy’ in onze bakken…

Toch is het wellicht een goed alternatief om de bacteriën te helpen met het afbraakproces. Onder een aquarium staat heel vaak een sump. Dit is een bak met water waarin vaak een eiwitafschuimer staat. Beginnende aquarianen leren dit al heel snel…. In deze sump zouden ook wieren een plekje kunnen innemen. Een spaarlamp erboven en klaar is Kees. De wieren gaan nu aan de slag en helpen de bacteriën om stikstofhoudende stoffen te verwijderen uit het water. Een ander groot voordeel is dat de wieren ook andere ‘giftige’ stoffen zoals fosfaatverbindingen uit het water halen en omzetten in groei. Dit scheelt weer een speciaal filter met daarin ‘fosfaatverwijderaar’. En de afschuimer dan? Haalt die niet alle vervuiling uit het water? De afschuimer is een zeer belangrijk filter, zo niet hèt belangrijkste filter van ons systeem. Helaas werkt een afschuimer niet ‘twenty-four-seven’….  Bacteriën en wieren doen dit doorgaans wel.

Maar is het wel praktisch, wieren in de sump? Nee, eigenlijk niet…. Tenminste niet in de sump waar ook de afschuimer en de opvoerpompen staan. Maar wat let je om een andere, iets hogere sump onder de bak te plaatsen, vóór de traditionele sump? Het water van de eerste sump met daarin de wieren kun je laten overlopen naar de tweede traditionele sump met daarin de afschuimer en de opvoerpompen. Dit is precies wat ik reeds 10 jaar met succes heb draaien. Het water uit de eerste sump met wieren stroomt over, via een lekkend snoeppotje naar de tweede, iets lagere sump. En dat snoeppotje? Gekkigheid of…. Een goedkoop en efficiënt koolfilter, gratis erbij….

Jack Eberson, hobbyist in hart en nieren…

Ga naar boven