HomeOnderwerpenBeginnersrubriekAlgen in de koralen

Algen in de koralen

koraal zooxanthellenDe groenbruine of groenblauwe kleur die het grootste deel van de koraalpoliepen kenmerkt, is toe te schrijven aan de juiste hoeveelheid van zooxanthellae in hun weefsels. Dit zijn eencellige algen, van de soorten Symbiodinium, die in de cellen van de endodermis van het koraal leven.

De samenwerking tussen de algen en de koralen is zeer nauw. Het gaat hier om een endosymbiose (een manier van samenleven met wederzijds voordeel, waarbij één van de organismen ín de ander leeft) van veranderlijke aard, waarvan beide organismen uiteraard profiteren. De zooxanthellen voorzien de poliep van energie in de vorm van producten die verkregen worden door fotosynthese, onder andere suikers, aminozuren en glycerol, plus kleine hoeveelheden vitaminen en hormonale substanties. De algen geven ook zuurstof af aan de directe omgeving en verwijderen giftige stoffen als kooldioxide, fosfaat en stikstofverbindingen. Deze producten ontstaan hoofdzakelijk door het stofwisseling van het koraal en leveren de belangrijkste bijdrage aan de symbiose. Ook biedt het koraal de algen een stabiele omgeving aan in hun weefsel, waar ze veilig zijn voor vijanden.

De rol die kooldioxide speelt, is van groot belang. Dit gas, dat door alle organismen wordt uitgescheiden als een eindproduct van de ademhaling, heeft de neiging zich met water te binden en koolzuur te vormen. Hierdoor daalt de pH-waarde in de directe omgeving en kan het calciumcarbonaat van het koraalskelet zich gaan oplossen.

De fotosynthese, waarvan kooldioxide en water de beginproducten zijn, maakt het met behulp van de zooxanthellae mogelijk voortdurend kooldioxide te verwijderen en hierdoor stijgt de pH-waarde plaatselijk weer. Als resultaat hiervan worden de reacties die nodig zijn voor de vorming van het koraalskelet positief beïnvloed, het calciumcarbonaat slaat neer.

De snelle groei van de koralen is dus uitsluitend te danken aan de symbiotische algen, die in aanzienlijke hoeveelheden in de weefsels van het koraal gehuisvest zijn. Men heeft berekend dat elke kubieke centimeter koraalweefsel ongeveer een miljoen algen bevat die voortdurend vernieuwd worden om de concentratie constant te houden.

Als de koralen van hun zooxanthellea ontdaan worden, wordt de skeletvorming tot een minimum terug gebracht en verdwijnt een zeer belangrijke bron van voedsel. Deze reductie vormt een van de belangrijkste bedreigingen voor de overleving van de koralen, het bleachen van het koraal. De aanwezigheid van zooxanthellae verklaart ook waarom de beter ontwikkelde rifvormende koralen zich tot de eerste 20-30 meter onder het oppervlakte bevinden. Een onmisbaar onderdeel van de spijsvertering van de zooxanthellae en dus het leven van het koraal is licht.

De relatie die tussen koralen en de symbiotische algen bestaat, is veel complexer dan tot nu toe is beschreven. Zo heeft men ontdekt dat er in de vertakte kolonies circulatie en transportsystemen bestaan waardoor de door de algen geproduceerde stoffen geconcentreerd kunnen worden en vooral te gebruiken zijn waar de groei het sterkst is: in de punten van de takken.

Op hun beurt beschermen de koralen, vooral de soorten die in de buurt van de oppervlakte groeien of tijdens laag tij boven water komen, hun zooxanthellae tegen de UV-straling die een verwoestende uitwerking zou kunnen hebben. Dit doen ze door het afscheiden van een filter tegen de schadelijke UV-stralen.

De relatie tussen licht en de calciumcarbonaat-afzetting heeft aangetoond dat kalksynthese plaatsvindt volgens ritmes die niet uitsluitend jaarlijks zijn maar zelfs dagelijks. De kalkvorming is overdag 2 tot 3 maal zo sterk als ’s nachts. Ook de vorm van het kalkkristal is overdag en ‘s nachts verschillend. Aan de hand van de groeibandringen kan de leeftijd van de kolonie bepaald worden net zoals de jaarringen van een boom.

Ga naar boven