HomeOnderwerpenChemieArtis: altijd zuiver zeewater

Artis: altijd zuiver zeewater

Bron: Utrechts Nieuwsblad, 10 april 1995

Vanuit de verte is de immense vrachtvaarder "HUAL Lisita" al goed te zien. De 'varende parkeergarage', aangemeerd in het Amsterdamse Westelijk Havengebied, torent bijna boven de hijskranen uit. Het schip is geladen met Amerikaanse auto's, grond- en graafwerkmachines en een partij speedboten. Maar de kostbaarste lading, honderdduizenden liters zuiver zeewater, is onzichtbaar verborgen in de ballasttanks van het schip. Met dit water worden de zee-aquaria van Artis bevoorraad.

Atlantisch water

Hoe komt een zeeaquarium aan zijn water? Het kan bijvoorbeeld uit zoet water worden gemaakt. Maar omdat de aquaria van Artis jaarlijks zo'n 640.000 liter water nodig hebben en het veranderen van zoet in zout water 16 cent per liter kost, zou dat al gauw een ton per jaar betekenen. Dat gaat de financiƫle mogelijkheden van de Amsterdamse dierentuin ver te boven. Artis haalt daarom het zeewater het liefst direct uit de Atlantische Oceaan. Autoschepen van Autoliners Europe bv, een samenwerkingsverband van de Scandinavische rederijen HoNgh en Ugland, pompen het op voor de westkust van Ierland en leveren het drie dagen later af in de Amsterdamse Westhaven. Daar wordt het overgeladen in kleine tankbootjes die het water naar Artis aan de Plantage Muidergracht vervoeren. Van daaruit gaat het direct in de reservoirs in de catacomben van het Artis-aquarium. De tankbootjes, eigendom van de firma 'Waterboot Combinatie Amsterdam', voorzien de zeeschepen die Amsterdam aandoen normaal gesproken van vers drinkwater. "Ik dacht eerst dat ik met een malloot van doen had", zegt Henk Korthouwer, directeur van Autoliners Europe. In 1983 werd hij gebeld door Artis-medewerker Piet Sondervan, die voor de waterkwaliteit in de aquaria verantwoordelijk is. "Opeens had ik een vent aan de lijn die ons vroeg of we zeewater wilden leveren. Wij transporteren auto's! Maar ik begreep al snel dat Sondervan volstrekt serieus was. We vonden het een leuk initiatief en het kost ons weinig moeite, dus was de deal gauw gemaakt. We sponsoren de leverantie nu ook."

Gegarandeerde aanvoer

Autoschepen liggen heel hoog op het water. Voor de nodige stabiliteit hebben ze ballasttanks door het hele schip, waar zo'n zeven miljoen liter zeewater in gaat. Artis neemt hiervan maar een kleine hoeveelheid af. Sondervan: "De kapitein van de HUAL Lisita heeft een keer een tank van 800.000 liter voor ons gevuld. Toen ik zei dat ik maar 100.000 liter nodig had, haalde hij zijn schouders op. Zo weinig maar? Maar voor ons is het meer dan genoeg." Gemiddeld doen twee autoschepen per maand de Amsterdamse haven aan, dus de aanvoer is zo goed als gegarandeerd. De schepen nemen het oceaanwater in voor de kust van Ierland of in de Golf van Biscaje, zo dicht mogelijk onder het continentaal plat. Het zeewater daar, dat wordt meegevoerd door de Golf-stroom, is zeer schoon en vrij van algen. Sondervan kan tot op zekere hoogte zelf bepalen waar het schip het water moet innemen.

Monster

Zo gauw de kapitein weet waar hij zijn onderwaterluik moet opengooien, laat hij de bemanningsleden een tank doorspoelen en schoonspuiten. Meestal zit er wel wat modder en gruis in de tanks en een heel enkele keer ook een restje olie. Sondervan heeft vertrouwen in de bemanning, maar 'meten is weten'. Zo gauw het schip is aangekomen neemt hij een monster. Hij meet dan de elektrische geleidbaarheid van het water. Is die voldoende, dan staat de kwaliteit eigenlijk al vast. Op het Artis laboratorium meet hij dan nog voor de zekerheid het koper-, calcium- en magnesiumgehalte. Zou dat te hoog zijn, dan kunnen de 4000 vissen in het aquarium daar alsnog onder lijden. Ook onderzoekt hij of er algen in het water zitten. "In onze tropische aquaria wordt het water verwarmt tot 24 graden Celcius. Dan kan algenbloei optreden en dat is dodelijk voor vissen. Gelukkig hebben we er nog nooit problemen mee gehad", aldus Sondervan. Door de regelmatige waterverversing benadert het zeewater in de Artis-aquaria de kwaliteit van 'echt' zeewater. Dit is te merken aan de poliepen en sponzen in de bakken die de laatste jaren goed floreren. Juist deze dieren zijn gevoelig voor minieme vervuilingen. Bovendien is Artis nu tien keer zo goedkoop uit als wanneer zij het water zelf zou moeten maken. "En dat is toch ook mooi meegenomen", zegt een tevreden Sondervan.
Ga naar boven