HomeOnderwerpenPlagen en ziektenPlanaria (bruine platwormen)

Planaria (bruine platwormen)

Gepubliceerd in: Cerianthus, mei 2001

Planaria!U heeft ze vast wel eens gezien: kleine vaak rood-bruine schijfvormige beestjes op de ruit of olifantsoortjes. Planaria!

Planaria zijn platwormen, die zowel in zoet- als in zoutwater kunnen voorkomen. Er zijn zelfs soorten die gewoon op het land voorkomen.

De soorten die we in zeewater tegenkomen zijn vaak bruin, en een paar millimeter groot. De kleur is een beetje afhankelijk van het voedsel, maar meestal zijn ze bruin (dan eten ze kiezelalgen) of groenig (groene algen-etend). Maar pas op: ook een witte, bijna transparante vorm heb ik wel eens gezien, en dan valt-ie echt niet op!

Ze kunnen zich zowel geslachtelijk als ongeslachtelijk (door deling) voortplanten, en zich razendsnel vermeerderen. Ze zitten vaak op plaatsen waar de stroming niet al te groot is, en kunnen zeker op oren of op de voet van zachte koralen in zo grote getale voorkomen dat ze het dier uiteindelijk verstikken.

Ze leven veelal van micro-organismen maar hebben ook symbiotische algen in hun lichaam, die hen van voedsel voorzien. Ze zitten daarom vaak op sterk verlichte plaatsen. Waarschijnlijk zijn de zeewatersoorten op zich dus niet schadelijk, dat in tegenstelling tot veel zoetwater- en landsoorten. Die scheiden namelijk verteringssappen op de prooi en zuigen dan de vloeibaar geworden delen op. Trage en zieke dieren vormen zo hun prooi, zelf dienen ze als voedsel voor grotere rovers. Maar die hebben we in onze bak eigenlijk niet. Er gaan wel verhalen dat vooral pitvisjes en juffertjes planaria eten, maar waarschijnlijk doen ze dat slechts sporadisch, en kun je ze niet gebruiken ter bestrijding van de plaag. Hoe komt u er dan vanaf?

Want als u er niets aan doet kunnen ze in een paar maanden tijd u hele bak verstikken. En met een beetje pech nog nauwelijks door de voorruit kijken. Geen prettig vooruitzicht dus. In de meeste gevallen komen ze in de bak via "besmette" stenen of oortjes. Wanneer u een pure vissenbak hebt kunt u een medicijn op koperbasis gebruiken, maar dat moet u beslist niet doen wanneer u koralen of andere lagere dieren in uw bak hebt! En dat hebben we bijna allemaal. Dus wat dan te doen? De enige remedie is (zoals bij zoveel plagen): verwijderen, verwijderen en verwijderen. En de aanhouder wint. Planaria kun je het best afhevelen. Ze laten vrij makkelijk los, en wanneer je dat elke dag doet, met alle zichtbare exemplaren, krijg je ze op den duur onder de duim. Helemaal weg zal echter waarschijnlijk niet lukken.

Wanneer er veel zitten op een steen met oren, kan men de zoetwatermethode gebruiken: kort (een tot enkele minuten) onder dompelen in zoet water van dezelfde temperatuur. De planaria zullen dan onmiddellijk loslaten. Maar pas op: dit mag je beslist niet doen met koralen! Ook lijkt het te helpen wanneer men zoveel mogelijk detritus/bodemvuil verwijderd. Daar zitten namelijk veel micro-organismen in, en daar houden ze nogal van...

Echt planaria-vrij krijg je een eenmaal geïnfecteerde bak waarschijnlijk niet, maar zo houd je ze wel binnen de perken... Ook hier geldt dus: voorkomen is beter dan genezen, let dus goed op bij alles wat je in je bak stopt, en blijf kritisch, ook op de kleine dingen!

Zie ook:

  • Nogmaals planaria, en de dingen die voorbij gaan, van Jan van Lierop (Cerianthus, juni 2001)
  • Bestrijding van planaria (bruine platwormen), van Peter Huber, overgenomen uit "De Anemoon", december 1999 (gepubliceerd in: Cerianthus, maart 2003)
Ga naar boven