HomeOnderwerpenTechniekHet dimmen van TL's

Het dimmen van TL's

Inleiding

Het dimmen van een TL is een complexe aangelegenheid en wordt verzorgd door speciaal ontwikkelde elektronische voorschakelapparaten ookwel EVSA genoemd.

Het dimmen geschiedt door middel van een stuurspanning. Een stuurspanning wordt aangeboden aan de EVSA. Deze zet de aangeboden stuurspanning om in een lichtintensiteit van de TL. Het uiteindelijke intensiteitsbereik van de TL wordt bepaald

door de toegepaste EVSA. Sommige merken hebben een lichtintensiteitbereik van 25%-100%, andere merken gaan van 5%-100% of zelfs van 3%-100%.

EVSA's zijn verkrijgbaar in verschillende uitvoeringen:

 

  • niet dimbaar; dimfunktie is NIET geпntegreerd en de ESVA
  • analoog dimbaar; deze EVSA's maken gebruik van een 1-10VDC stuurspanningsignaal om de TL te dimmen
  • digitaal dimbaar; deze EVSA's maken gebruik van een digitaal stuursignaal (DALI-protokol) om de TL's te dimmen

 

EVSA versus VSA

TL's werden tot zo'n 20 jaar geleden hoofdzakelijk toegepast in combinatie met een VSA (smoorspoel) en een starter. Bij het inschakelen van de TL knipperde de TL enkele seconden alvorens de TL constant oplichtte. Dit knipperen werd veroorzaakt door de starter die bij het inschakelen van de TL de stroom in het circuit een aantal keren kortsloot en weer onderbrak. Hierdoor werd een hoge inductiespanning opgewekt door de VSA-spoel. Deze hoge inductiespanning was noodzakelijk om het proces van gas-ontlading (in de TL) op gang te brengen. Eenmaal op gang gebracht lichtte de TL op en was de starter niet meer actief. (Als de starter verwijderd werd bleef de lamp gewoon doorbranden…)

  • Een nadeel van dit systeem was: knipperende TL bij het opstarten
  • knipperende TL wanneer de starter defect was
  • knipperende TL wanneer de gasontlading niet meer goed wilde opstarten
  • veel slijtage aan de TL
  • veel warmteontwikkeling in de VSA
  • een externe condensator nodig voor verplichte optimale netbelasting
  • een starter was nodig om de TL te starten
  • lamp brandde op 50 Hz hetgeen voor veel dieren hinderlijk is
  • snel wisselende netbelastingen waren hinderlijk zichtbaar in het licht

Een aantal fabrikanten hebben veel geld geпnvesteerd in het ontwikkelen van een goede (dimbare) EVSA. Hierbij zijn ook een aantal andere nadelen onder de loep genomen en sterk verbeterd ten opzichte van de conventionele VSA's.

  • geen knipperende TL bij het opstarten
  • geen starter meer nodig
  • lager energieverbruik
  • hoger rendement (minder warmteontwikkeling)
  • buizen werken op een hogere frequentie (geen 50Hz flikkering)
  • buizen gaan langer mee
  • lichtintensiteit is onafhankelijk van de netbelasting
  • stroomnet wordt optimaal belast, geen condensator nodig
  • dimcircuit kan eenvoudig geпntegreerd worden

Al met al heeft het toepassen van een EVSA ten opzichte van een conventionele VSA veel voordelen. Echter een EVSA is vele malen duurder in aanschaf dan een conventionele VSA. Ook de kans op een defect van een EVSA is veel groter vanwege de complexe toegepaste elektronica.

Het dimmen van een TL

Het dimmen van een TL is een complex proces. In het verleden zijn verschillende dimmers gebouwd en toegepast. Echter deze dimmers hadden allemaal hun eigen voor- en nadelen.

Voordelen

  • eenvoudige schakeling
  • eenvoudig zelf te bouwen
  • goedkope componenten
  • standaard VSA's werden toegepast

Nadelen

  • beperkt dimbereik
  • flikkerende buizen
  • kortere levensduur van de buizen
  • niet op alle buizen toepasbaar

 

De meeste elektronische dimmers zijn alleen geschikt om toegepast te worden in combinatie met een EVSA. Een uitzondering vormen sommige elektronische starters. Deze kunnen in een bestaand systeem met een conventionele VSA worden toegepast door alleen de bestaande starter uit te wisselen met deze dimbare starters. Het dimbereik van deze "starter-dimmers" is vaak beperkt. Het TL intensiteitsbereik loopt van 40% tot 100%. Verder gelden niet de voordelen van de ESVA systemen.

Analoge dimmer

Een analoge dimmer kan alleen worden toegepast in combinatie met een dimbare ESVA waarop een stuurspanning van 1-10VDC kan worden aangesloten. Deze stuurspanning regelt de lichtintensiteit van de TL. Bedraagt de stuurspanning 1 VDC dan zal de ESVA de TL op de minst mogelijke intensiteit laten branden. Bedraagt de stuurspanning 10VDC dan zal de ESVA de TL op de maximale intensiteit laten branden. De amplitute van het stuursignaal bepaalt dus de uiteindelijke lichtintensiteit.

De analoge CeriDimmer wordt toegepast in combinatie met een analoog dimbaar EVSA. In de toekomst zal een nieuwe generatie CeriDimmers worden ontwikkeld om toegepast te kunnen worden met een digitaal dimbare EVSA.

Digitale dimmer

Een digitale dimmer kan alleen worden toegepast in combinatie met een dimbare ESVA waarop een digitaal signaal kan worden aangesloten. Het signaal verschilt stekt van het analoge signaal. Bij deze dimmers wordt de lichtintensiteit niet bepaald door de amplitude van het stuursignaal maar door een commando in de vorm van 'enen' en 'nullen'. Door middel van een standaard protokol (DALI protokol) worden deze commando's verstuurd naar de ESVA. De ESVA geeft stuurt ook commando's terug naar de dimmer. Ook dit is wezenlijk anders dan bij de analoge systemen.

Tot slot…

Op het internet zijn vele soorten dimmers te vinden. Ze verschillen allemaal sterk van bouw en complexiteit. Ook dimmers voor gloeilampen zijn er te vinden. Voor de liefhebber: zoek eens met een zoekmachine naar "TL dimmer" en er gaat een wereld van techniek voor u open…

Voor meer informatie over dimmen zie ook de informatie over de Ceridimmer, te vinden onder het knopje 'Uitbreidingen' op de Cerimaster-website.

Ga naar boven