HomeOnderwerpenVissenScarus quoyi (Valenciennes, 1940)

Scarus quoyi (Valenciennes, 1940)

Nederlandstalige naam: Quoy’s papegaaivis

Engelstalige naam: Quoy’s parrotfish

Scarus quoyi foto Germain Leys smallIn de orde van de Perciformes en de klasse Actinopterygii (beenvissen) en de familie Scaridae (papegaaivissen), bevat het genus Scarus 52 soorten.

Papegaaivissen, die verwantschap vertonen met de lipvissen, zijn actieve rifbewoners die in grote groepen flinke afstanden afleggen, vaak in het gezelschap van doktersvissen. Het zijn grote vissen (tot wel 1,2 meter) die doorgaans niet in het aquarium kunnen worden gehouden en zeker niet in een gemengd rifaquarium, omdat ze, behalve algen die ze van dode koralen of rotsen met hun papegaaisnavel afschrapen, ook levende koralen eten die ze met hun krachtige keeltanden tot zand vermalen. Ze behoren hiermee tot de grootste producenten van koraalzand, waardoor de tropische droomstranden wellicht zijn ontstaan. De voorste tanden in zowel de onder- als de bovenkaak zijn samengegroeid tot tandplaten, die gebruikt worden om de koralen te breken. Het breken en vermalen van het koraal kan door duikers onderwater gehoord worden.

De papegaaivissen danken niet alleen hun naam aan hun muil die aan de bek van een papegaai doet denken, maar ook aan hun kleurenrijkdom die we bij hun gevleugelde naamgenoten kunnen terugvinden.

Scarus quoyi is wellicht de enige papegaaivis die wél in een gemengd rifaquarium gehouden kan worden, omdat hij klein blijft (21 cm) én omdat hij geen koralen eet.

Scarus quoyi komt voor in de koraalrijke buitenriffen en rifkanalen van India tot Vanuatu in het noorden van Riukiu tot het zuiden van Nieuw-Caledonië op 2 tot 20 meter diepte.
scarus quoyi foto Luc Loyen smallZijn kop heeft een psychedelisch kleurenpalet van blauw, groen, oranje, geel en roze. Zijn schubben zijn groen-blauw tot paars gekleurd met een oranje tot roze rugvin, afgelijnd met een felblauwe rand. De buikvin is roze tot oranje met ook deze helblauwe aflijning op de rand. De borstvinnen zijn blauw-paars met een oranje streep in het midden. De staartvin is geel tot oranje of groen tot blauw.

’s Nachts slapen papegaaivissen in holen in een soort “slaapzak” van slijm, die ze zelf produceren door middel van klieren achter de kieuwdeksels gelegen. In 20 tot 40 minuten nadat de zon ondergaat wordt het slijm gevormd rond de vis. Het slijm wordt stilaan rubberachtig door contact met het zeewater. Een kleine opening wordt in de cocon gelaten om circulatie van vers water toe te laten. De cocon verhindert dat aanvallers de slapende vis kunnen “ruiken”. Als de slijmcocon door aanvallers, zoals murenen of haaien, wordt doorbroken, dan worden de slapende vissen wakker en vluchten, met achterlating van de slijmcocon om de hongerige aanvaller af te leiden. De cocon beschermt hen ook tegen bacteriële infecties en parasieten, die de slapende vissen vaak ’s nachts aanvallen.

In het gemengd rifaquarium zijn deze dieren goed te houden, alleen of een koppeltje. Het moet dan wel minstens 1000 liter bevatten, zodat ze voldoende zwemruimte hebben. Je zult ze geregeld “baantjes” zien trekken in het aquarium. Ze grazen algen en wieren van het levend steen doch laten de koralen en andere lagere dieren met rust. Omdat in de meeste gemengde rifaquaria doorgaans nog weinig algen en wieren te vinden zijn, zeker als er enkele doktersvissen in hetzelfde aquarium gehouden worden, kunnen ze best bijgevoederd worden met Spirulina en gedroogd of geroosterd zeewier, in de keuken beter bekend als Nori dat je rond de sushi draait. Ze eten eveneens het aangeboden diepvriesvoer zoals Artemia en Mysis maar of dit voor de dieren voedingswaarde heeft, betwijfel ik ten zeerste.

Het is een snelle zwemmer dus als er voedsel wordt aangeboden, zorgt de Scarus quoyi er voor dat hij vlug de grootste en beste stukken heeft. Hier moet je rekening mee houden, want als je enkel rustige en langzame vissen in het aquarium hebt zitten, kan je hem best niet aanschaffen. Hij vertoont geen enkele agressie tegenover andere vissen, garnalen of anemonen.

Regelmatig zal je hem zien bijten op de zijruiten van het aquarium. Hij ziet in de spiegeling van de ruit zijn eigen spiegelbeeld, dat hij voor een rivaliserend mannetje aanziet. Hier kan hij minutenlang mee bezig zijn. Je kunt dus best geen twee mannetjes samen inzetten.

Scarus quoyi bijtend naar glas foto Hans Peter-smallDe Scarus quoyi kom je jammer genoeg niet zo vaak tegen in de handel. Ik heb hem al meer dan drie jaar en ik heb er destijds 120 euro voor betaald. Door zijn uitzonderlijke kleurenpracht is hij elke euro waard geweest! Ik houd hem samen met enkele lipvissen, doktersvissen en dwergkeizers. Hij is helemaal niet schuw en zwemt altijd in de voorgrond van het aquarium. Hij heeft nog nooit schade toegebracht aan mijn koralen of lagere dieren. Hij is het mooist als hij zijn rug- en buikvin open zet waardoor deze vis met zijn psychedelische kleurenpracht een blikvanger in het aquarium is.

Geraadpleegde literatuur:

  • Korallenfische Indischer Ozean door Dieter Eichler en Ewald Lieske ISBN 90-70206-04-8
  • Mergus Meerwasser Atlas band 7, Hans A Baensch en Dr. Robert A. Patzner ISBN 3-88244-107-0
  • Wrasses & Parrotfishes, The complete illustrated guide to their identification, behaviors, and captive care, Scott W. Michael ISBN 1-890087-44-0
  • Indian Ocean Reef Guide door Helmut Debelius ISBN 3-93170-267-7
Ga naar boven