Rode pluis

Gepubliceerd in Cerianthus Magazine, september 2018
 
rode-pluisalg-DSC 1180Je kijkt naar je aquarium en ziet opeens ergens op het steen een pluisje rode alg. Mooi toch. Je schenkt er nog niet veel aandacht aan, maar na een aantal dagen blijkt het pluisje een stuk groter geworden en het begint daarna zelfs te woekeren. Daar zit je als aquariaan nu ook niet op te wachten. Soms lost het probleem zich zelf op, maar moet je dat risico nemen? Het bedekt langzamerhand de stenen en komt tegen de poliepen, oren of koralen aan. Het ziet er al met al niet zo erg mooi uit. Het is geen mooi helder rood wiertje, maar wat pluizig. Zoals gewoonlijk ga je dan handmatig het algje plukken en dan blijkt dat je er wel iets hebt afgehaald  maar dat er toch wat op het steen achter blijft. Het lukt ook niet om dat er af te krijgen. De Pluis heeft doorgaans een rode of een naar rose-rood nijgende  kleur, soms richting groen of zelfs heel donker van kleur. Het blijkt zich stevig aan het steen te hechten. Waar je ook op internet of in de boeken zoekt, een goede beschrijving wat het algje nu precies is kon ik niet direct vinden.
Maar Amir, een zeer deskundige wierenkenner die bij onze oud-leden wel bekend is, schreef het volgende al in februari 1984 in een uitgave van de toenmalige NBBZ:
“Een rozerode toefje van het roodwiertje/algensoort, zeer waarschijnlijk de Antithamnion is even mooi om te zien. Als we het goed bekijken dan zie je hoe aan één zijde een wortelachtige structuur (rhizoid) ontstaat terwijl aan de andere kant het wiertje uitgroeit. Bij de wortelvorming  wordt de aanhechting sterker naar mate het wiertje groeit en meer invloed ondervindt van de waterstroming. Als het  wiertje door toenemende dikte groter wordt, gaan steeds meer cellen aan de rhizoidvorming deelnemen en hechten zich aan of zelfs in het steen. Het zit zo vast dat als je gaat plukken de onderzijde vast blijft zitten en dus weer gaat aangroeien .” Grote volgroeide pluis is te verwijderen met de hand maar de restanten en rhizoid zitten erg vast. Je moet wel oppassen met plukken want loszwevende pluis gaat zich ergens anders vastzetten en binnen korte tijd heb je er ook op een andere plek rode pluis.
 
Julian Sprung, schrijver van het boek “Algae, A problem solver guide”  geeft een definitie van “probleemalgen” namelijk: “Een toestand die samengaat met explosieve algengroei die een groot deel van de blootgestelde oppervlakken bedekt en sessiele (vastzittende) organismen verstikt door de groei van toxische dinoflagellaten en / of de afgifte van toxische verbindingen. Onder specifieke omstandigheden kan zowat elk zeewier, turfalg (roodalg), fytoplankton of cyanobacteriën bloeien en  problematisch worden."
 
A. Klumpers schreef in zijn boek “Verzorging en Techniek” dat Rode Pluisalg de hardnekkigste algenvorm is welke zonder rigoureuze middelen niet te bestrijden is en deze algensoort alleen effectief te bestrijden is door in de everwichtsverhoudingen in te grijpen. De diverse oplossingen die worden aangedragen zijn hooguit symptoomoplossingen. Hij zocht de oorzaak in het ontbreken van een bepaalde hoeveelheid microleven, dat zich mogelijk wel bevindt in relatief nieuw levend steen. Dat wil zeggen dat hij dacht dat Rode Pluis voornamelijk meer in oude bakken voorkomt. Mijn vraag is dan of dit zo is. Hier lees en hoor ik niets over. Maar ga je de helft van je oude steen vervangen? Met de huidige koralenbakken? Ik denk van niet.

De problemen die zich bij ons voordoen vind je ook in het buitenland. Aquarianen met dezelfde vraag. Klik maar eens op Red Cotton Algae of Red Turf Algae. Men roept  eveneens om een oplossing, die ook hier doorgaans niet wordt gegeven. Wel zie je dat veel aquarianen zelf naar een oplossing zoeken of experimenteren om het probleem aan te pakken. Dan blijkt dat een enkele oplossing helpt, maar dat die bij een ander juist helemaal niets doet. Elk aquarium is weer net iets anders. Maar het biologisch evenwicht is waarschijnlijk  nog niet wat het moet zijn, anders zou dit probleem zich niet voordoen. Je gaat over tot de aanschaf van vissen die de taak krijgen om Pluis op te ruimen, of slakken of kreeften (de biologische oplossingen) of je zoekt zelfs de weg naar chemische middelen. Een kant en klare oplossing, waarbij succes verzekerd is, is er nog niet. De enige remedie bestaat uit het vinden en bestrijden van de oorzaak schrijft Klumpers en daar ben ik het volledig mee eens. Zover zijn we echter nog niet of er moet nationaal of internationaal iets beschreven staan waarvan ik nog niet op de hoogte ben.
 
Ligt het accent op het houden van vissen in plaats van (steen)koralen dan hoeft Pluis geen probleem te zijn. Hoewel het er niet uit ziet als een hele bak gevuld is met Pluis. Hadden we in onze wierenbakken van vroeger met al die verschillende soorten caulerpa’s of roodwieren ook last van Pluis? Wieren halen stoffen uit het water, vooral nitraat, die voor de rode pluis waarschijnlijk noodzakelijk zijn. Ik kan me dat helaas niet meer herinneren. Zelf denk ik aan het volgende: Waarom zouden we niet een lastige wier, in dit geval Pluisalg, bestrijden met andere wiersoorten? Gebruik een wierenfilter. Niet een klein bakje maar echt een wierenbak met bijvoorbeeld Chaetomorpha of Caulerpa’s. Hierover heb ik nog weinig gelezen. Hoe is dit bij onze leden?
 
Vragen die opkomen bij constatering van Rode Pluis zijn o.a.:  Meet je regelmatig je waterwaarden? Is het nitraat of fosfaat misschien te hoog? Heeft fosfaat invloed? Gebruik je sporenelementen? Zijn dat de veroorzakers? Echter, ik lees  ook dat een teveel of een te kort aan bepaalde sporenelementen niet voor de hand ligt. Maar toch! Misschien moet je hier even mee stoppen om daar achter te komen. Is de stroming voldoende of moet die verhoogd worden? Ververs je regelmatig het water? Moet dat eigenlijk wel? Hierover lees je verschillende meningen.  Hoe is de pH? Kijken we die wel na? KH en Magnesium? Verhogen of juist verlagen? Het water kan op zich goed zijn. Speelt licht een rol? Hoewel Pluis ook voorkomt op grote diepte met minder licht. Welke richting moet ik dan zoeken?
Sprung suggereert in zijn boek: “Dat problemen worden opgelost door een aantal gerichte correcties in plaats van te proberen een "grote fout" te vinden. Die gerichte correcties moeten weloverwogen genomen worden en de tijd krijgen om te doen wat ze moeten doen”.
 
Siganus corallinusBij al die hierboven genoemde vragen heb ik wel gezocht naar een aantal mogelijkheden om Pluis te bestrijden. Ik ga ze hieronder vermelden waarbij ik uitga van de indeling die Sprung in zijn boek hanteert. In een van mijn vorige artikelen heb ik geschreven dat mijn voorkeur altijd uitgaat naar een biologische oplossing. Als dat niet doeltreffend is dan kun je naar andere middelen grijpen. Onderstaande mogelijkheden heb ik van leden, uit boeken en op fora.  Er zijn talloze aquarianen die het probleem proberen op te lossen. De een met en de ander zonder succes. Ook vermeld ik een enkele probeersel waarbij ik wat vraagtekens zet en ik dat zelf niet zou doen maar ja, je weet nooit…

Algemeen

Blijf maximaal de Pluis verwijderen met de hand of direct afzuigen. Doe dat zo nodig dagelijks of om de paar dagen. Hoewel ik begrijp dat het niet goed is dat je telkens in je bak zit te wroeten. Gebruik watten in de overloop zodat rondzwevende pluis zoveel mogelijk daar opgevangen wordt en niet opnieuw in het circuit komt en zich uiteindelijk tussen de koralen nestelt. Zorg er voor dat de waterwaarden goed tot uitstekend zijn. Controleer ook de pH. Dat vergeten we nog weleens.

Mogelijkheden met vissen

De enige vis die Rode pluis eet, is een Siganus corallinus (familie van de Konijnvis). Met deze vis zijn heel goede resultaten geboekt. De Vossekop is een soortgenoot, eet ook alg maar minder of geen Pluis. De S. corallinus is of wordt wel een redelijk grote vis: 20-35 cm. Wanneer je er één  in je bak zet, voeder hem dan niet te veel, want dan zal hij niet direct geneigd zijn om Rode Pluis te eten.
De Amblygobius phalaena (geringde Gobie). Een vis die zeker de moeite waard is om te proberen en een Pluis-eter en daarna geen last meer van Pluis. Het is echter geen gemakkelijke vis om te acclimatiseren. 
Het inzetten van een Salarias. Wel bekend en eet al je alg uit de bak, maar niet altijd Rode Pluis. Hij wordt niet voor niets een grasmaaier genoemd.  Wisselend succes.   
Soms de gele doktersvis (Zebrasoma flavescens). Iemand had ook succes met een Filippijnse doktersvis (Acanthurus japonicus). Die laatste is overigens wel erg moeilijk houdbaar. Niet zomaar bij andere dokters plaatsen. Zelf zou ik het risico voor de oplossing van je Pluisalg niet nemen.

Ongewervelde dieren

Mespilia GlobulusDe (gevleugelde) zeehaas: één van onze leden had hier veel succes mee. Ik lees hier meerdere positieve reacties over. Net als bij de Salarias bijvoederen als al het alg is verorberd. Sommige zeehazen kunnen gif afgeven. Dus goed navragen. Ook als ze dood gaan direct verwijderen.
De Mexicaanse Turboslak Deze hebben een grotere schraper dan de overige Tubo’s en zijn uitstekende grazers. Je kunt er andere slakken in de bak bij zetten zoals de  Trochus, Strombus, Euplica's . Over deze slakken heb ik eerder een artikel in Cerianthus Magazine geschreven.
Elysia-soorten en de kleinere soorten Aplysia, maar die zijn moeilijk te handhaven gedurende een lange tijd. Leven ook niet zo lang. Voor mij zou dat geen optie zijn.
Diadeem zee-egel en de Mespilia gobulus (rode/blauwe zee-egel, wel gevoelig voor nitraat, reefsafe). Er zijn aquarianen die hier goede resultaten mee hebben geboekt. Koop wel jonge dieren. Die zijn nog lekker in de groei. Aan de hand van de grootte van je bak bepaal je het aantal zee-egels.
Percnon gibbesiKleine heremietkreeftjes (Calcinus elegans) of krabje in de bak zetten. Zoals een paar Percnon gibbesi. Het krabje is niet zo groot, max. lengte 4 cm en is doorgaans meestal reefsafe. Sommige aquarianen hadden hier succes mee en de Pluis is heel snel weg. Denk er aan dat een combinatie met slakken verkeerd kan aflopen voor de slakken en de heremiet nog weleens wat steentjes omver gooit. De blauwe en rode heremietkreeftjes worden niet voor niets ook wel eens slopers genoemd.

Mogelijke andere oplossingen

Iemand heeft zijn  KH flink omhoog gegooid tot 14 KH + Bosgrond methode en wat zee-egels erin en je bent  bijna van al pluisalg af (Bosaarde methode). Alleen het woordje “bijna” betekent dat het niet geheel is opgelost.
Ook gelezen dat nitraat en fosfaat naar beneden moet. Om de fosfaat naar beneden bij te stellen wordt ook wel een fosfaatabsorber gebruikt. Hierin zit ijzer om de fosfaat te binden. Niet te lang hier mee doorgaan. Het zou Rode Pluis dan juist kunnen bevorderen. Het is overigens niet bewezen dat fosfaat de veroorzaker is. Mijn vraag is of dat wel zo zal zijn. Ook al meet je 0.0 fosfaat dan kan er altijd nog in je steen fosfaat zitten.
KH verhogen tot > 10 . Sommigen hebben zelfs minimaal 12 aangehouden. Pluis verandert van kleur en is dan gemakkelijk af te hevelen. Ook de afschuimer zal harder werken. Let op: Wel moet gelet worden op de calciumwaarde, want die kan snel dalen. Of de wortelstructuur dan ook verdwenen is, is voor mij een vraag.

Chemische toepassing

De snelste en meest effectieve manier van bestrijding is  Phyco Ex/bio-Algenex of een soortgelijk anti-algproduct in te zetten in combinatie met wat fosfaatverwijderaar en een hoog KH. Er zijn goede resultaten mee behaald. Schijnt dus goed te werken. Wat de gevolgen voor (steen)koralen zijn heb ik nergens kunnen lezen.
Het gebruik van AlgenControl.
Enkele aquarianen deden dit in combinatie met  Bio Digest. Ik ken iemand die een positief resultaat heeft behaald. Hier oppassen omdat ik ook negatieve berichten heb gelezen. Sommigen hebben alleen AlgenControl gebruikt met ook een positief resultaat. Wat het met je micro-algen of bepaalde gevoelige koralen doet weet ik niet en lees ik ook nergens.

Minder licht. Van bijvoorbeeld  8 T5 buizen of leds er twee of drie uit doen. Kijken wat na een tijd het resultaat is. Dit vind ik twijfelachtig omdat Pluis ook op grotere diepte voorkomt.
Het regelmatig verversen moet je dat wel of niet doen. Sommigen doen het elke week of om de twee weken. Ook gelezen dat je juist niet teveel water moet verversen. Je voegt waarschijnlijk telkens stoffen toe die Rode Pluis nodig heeft. Een aantal hobbyisten hadden het water zeker twee tot drie maanden niet ververst en constateerden een achteruitgang van de Rode Pluis. Wel dien je de waardes in de gaten houden en achteruitgang betekent nog niet dat het weg is. Is het zoutgehalte niet te laag? Wordt over het algemeen weinig gecontroleerd.
Overige aangedragen toepassingen waar ik grote vraagtekens bij zet.
Rode Pluis inspuiten met pure azijn. Om de paar dagen met een 2ml spuitje. De volgende dag is de alg als sneeuw voor de zon verdwenen en het komt niet meer terug. Wel uit de buurt van koraal blijven. Dat laatste lijkt mij juist het probleem om het toe te passen.
Plaats een Acanthurus fowleri, een doktervis. Vind ik erg duur om aan te schaffen. Past hij bij de andere vissen die je in het aquarium hebt? Resultaat is niet zeker.
Verhoog NO3 en PO4, de alg wordt groen en dan gemakkelijker te bestrijden. Ik vraag me af of dit juist is!! Nitraat en fosfaat zijn toch voedingsstoffen voor algen en wieren.

Tot slot

Het zijn allemaal voorbeelden en aannames.  Let op: Waar je rekening mee moet houden is dat vooral de Salarias, de zeehaas en de zee-egel wel voldoende voeding krijgen als de Pluis op is.
Je ziet heel wat voorbeelden die helaas geen garantie bieden op een goed resultaat. Ik hoop dat je er iets aan hebt en dat al die gegevens je nu niet onzeker maakt. Ik hoor graag wat je eventueel gaat doen en natuurlijk het resultaat Doe niet een aantal dingen door elkaar. Heb geduld. Ook dieren moeten wennen aan hun nieuwe situatie. Kijk als je een bepaalde vis, heremiet( en ) of slak aanschaft die te combineren is met je overig levende have.
Ga naar boven